VB-MAPP to narzędzie diagnostyczne i oceny rozwoju, które jest szczególnie przydatne w pracy z dziećmi z autyzmem i innymi zaburzeniami rozwoju. Opiera się na analizie behawioralnej i ocenia umiejętności językowe oraz społeczne dzieci w różnych obszarach ich rozwoju.

Obszary oceniane przez VB-MAPP

1. Kamienie milowe:

   Obejmuje 170 umiejętności w 16 kategoriach, które są podzielone na 3 poziomy wiekowe:

   • Rozwój języka (werbalizacja, rozumienie mowy)
   • Umiejętności społeczne i emocjonalne
   • Zdolności poznawcze (np. myślenie, rozwiązywanie problemów)
   • Motoryka i koordynacja
2. Bariery: Ocena trudności i przeszkód w nauce i rozwoju, takich jak echolalia (powtarzanie słów), problemy z koncentracją, brak motywacji do nauki, czy trudności w generalizacji umiejętności.
3. Przygotowanie do przejścia: Ocena gotowości dziecka do przejścia na wyższy poziom edukacji lub terapii, w tym gotowość do uczenia się w szkole.
4. Cele edukacyjne: Na podstawie wyników diagnozy, specjaliści mogą ustalić cele terapeutyczne i edukacyjne dostosowane do indywidualnych potrzeb dziecka.

Karta Oceny Rozwoju Psychoruchowego (KORP) to narzędzie diagnostyczne, które służy do oceny rozwoju dzieci, szczególnie w kontekście zaburzeń i dysfunkcji rozwojowych. Jest wykorzystywane przez specjalistów do analizy ogólnego rozwoju dziecka, w tym zarówno w aspekcie motorycznym, jak i poznawczym, emocjonalnym oraz społecznym.

Obszary oceniane przez KORP

1. Rozwój motoryczny:
   • Motoryka mała: ocena umiejętności precyzyjnych ruchów, takich jak chwytanie, manipulowanie przedmiotami, rysowanie.
   • Motoryka duża: ocena zdolności do wykonywania bardziej złożonych ruchów ciała, takich jak chodzenie, bieganie skakanie, balansowanie.
2. Rozwój poznawczy: Ocena zdolności myślenia, rozwiązywania problemów, koncentracji uwagi, pamięci i innych funkcji poznawczych dziecka.
3. Rozwój mowy: Analiza rozwoju językowego dziecka, w tym umiejętności rozumienia i mówienia. Obejmuje także ocenę zdolności do komunikacji werbalnej i niewerbalnej.
4. Rozwój społeczny i emocjonalny: Ocena zdolności dziecka do nawiązywania relacji z innymi (rodzina, rówieśnicy) oraz rozumienia i wyrażania emocji.
5. Samodzielność i adaptacja: Ocena umiejętności dziecka w zakresie samodzielnego funkcjonowania, np. w zakresie higieny, ubierania się, jedzenia.

Karta Oceny Jakościowej Rozwoju (KOJR) to narzędzie diagnostyczne stosowane w ocenie rozwoju dziecka, szczególnie w kontekście zaburzeń i dysfunkcji rozwojowych. Jest to kwestionariusz, który pozwala na zbadanie szerokiego zakresu umiejętności dziecka, zarówno w aspekcie rozwoju ogólnego, jak i specyficznych trudności w różnych obszarach.

Obszary oceniane przez KOJR

• Rozwój motoryczny – ocena umiejętności ruchowych, zarówno dużych (np. chodzenie, bieganie), jak i małych (np. precyzyjne ruchy rąk).
• Rozwój mowy – analiza umiejętności komunikacyjnych dziecka, zarówno w zakresie rozumienia, jak i produkcji mowy.
• Rozwój społeczny – interakcje z innymi ludźmi, zdolności do nawiązywania relacji, reagowanie na emocje innych.
• Rozwój emocjonalny – zdolność do rozpoznawania i wyrażania emocji.
• Rozwój poznawczy – umiejętności związane z myśleniem, rozwiązywaniem problemów, koncentracją uwagi.

Diagnoza zaburzeń rozwoju mowy (neurologopedyczna) to kompleksowa ocena rozwoju mowy i języka dziecka, przeprowadzana przez neurologopedę, który łączy wiedzę z zakresu neurologii i logopedii. Celem tej diagnozy jest zidentyfikowanie wszelkich trudności w rozwoju mowy, które mogą być wynikiem uszkodzeń neurologicznych, opóźnienia rozwoju lub innych zaburzeń, takich jak afazja, dysartria, apraksja mowy, czy mutyzm selektywny.

Obszary diagnozy

1. Ocena rozwoju mowy i języka:
   • Słuch fonemowy — zdolność do rozróżniania dźwięków mowy.
   • Artykulacja - ocena wymowy dźwięków, ewentualne problemy z wymawianiem określonych głosek.
   • Słownictwo i składnia – analiza zasobu słów i umiejętności tworzenia zdań.
   • Rozumienie mowy – ocena zdolności dziecka do rozumienia mówionych komunikatów, poleceń.
2. Badanie funkcji neurologicznych:
   • Analiza ruchów aparatu mowy - ocena, czy ruchy warg, języka, podniebienia są prawidłowe.
   • Koordynacja i planowanie ruchów mowy - badanie trudności w precyzyjnym planowaniu i wykonywaniu ruchów.
3. Ocena płynności mowy:
   • Dysfemia (jąkanie) - badanie trudności w płynności mówienia.
   • Dysartria - analiza trudności z kontrolą mięśni mowy.
4. Obserwacja zachowań komunikacyjnych:
   • Komunikacja werbalna i niewerbalna - ocena zdolności dziecka do nawiązywania kontaktu.
   • Interakcje społeczne - jak dziecko używa mowy w interakcjach z rówieśnikami i dorosłymi.

Diagnoza procesów integracji sensorycznej to proces oceny sposobu, w jaki mózg odbiera, organizuje i przetwarza bodźce zmysłowe, takie jak dotyk, ruch, wzrok, słuch czy równowaga. Diagnoza ta pozwala zidentyfikować trudności w przetwarzaniu sensorycznym, które mogą wpływać na codzienne funkcjonowanie.

Obszary oceniane podczas diagnozy

1. Modulacja sensoryczna - reakcje na bodźce (nadwrażliwość, podwrażliwość, poszukiwanie bodźców).
2. Dyskryminacja sensoryczna - zdolność do różnicowania bodźców (np. tekstury, dźwięki, kierunki ruchu).
3. Funkcje motoryczne związane z integracją sensoryczną - koordynacja ruchowa, równowaga, precyzja ruchów.
4. Planowanie ruchowe (praksja) - umiejętność planowania i wykonywania nowych, złożonych ruchów.
5. Przetwarzanie przedsionkowe i proprioceptywne - równowaga, poczucie położenia ciała w przestrzeni i odczuwanie ruchu.

Diagnoza motoryki małej i funkcji grafomotorycznych to ocena sprawności ruchowej dłoni, palców oraz umiejętności związanych z rysowaniem, pisaniem i manipulowaniem przedmiotami. Jest to szczególnie ważne w przypadku dzieci, ponieważ zdolności te mają kluczowe znaczenie dla nauki pisania, precyzyjnych ruchów i samodzielności w codziennych czynnościach.

Obszary diagnozy

1. Motoryka mała:
   • Precyzja ruchów dłoni i palców - wykonywanie drobnych, kontrolowanych ruchów.
   • Siła mięśni dłoni i palców - ocena odpowiedniej siły do manipulowania przedmiotami.
   • Koordynacja obu rąk - współpraca obu rąk podczas czynności.
2. Funkcje grafomotoryczne:
   • Umiejętność trzymania narzędzia pisarskiego - ocena chwytu ołówka, kredki lub pióra.
   • Kontrola nacisku narzędzia pisarskiego
   • Kształt i proporcje rysunków
   • Pisanie liter i cyfr
   • Płynność i ciągłość ruchów
3. Koordynacja wzrokowo-ruchowa:
   • Odwzorowywanie wzorów i kształtów
   • Śledzenie linii i punktów
4. Orientacja przestrzenna i kierunkowość
5. Pamięć i planowanie ruchów